ISON Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!

GÜNCELLEME:

İson Kuyrukluyıldızının Son ve En Güncel Durumu:
Ne yazık ki ISON Kuyrukluyıldızı, Güneş’e yakın geçişi sırasında kütlesinin tamamına yakınını kaybetti. Artık onu görmemiz mümkün değil. Bizi ziyaretinden dolayı kendisine teşekkür ediyoruz. Sevimli kuyrukluyıldızın görkemli vedasını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz:

Aşağıda ISON Kuyrukluyıldızı hakkında önceden yazmış olduğum yazıyı bulacaksınız. Ancak kuyrukluyıldız artık yıldıztozuna dönüştüğünden ilerisi için verdiğim tarihler bir anlam ifade etmiyor.

ISON Kuyruklu yıldızı olarak anılan bu cismin diğer isimleri: C/2012 S1 ve Comet Nevski–Novichonok‘dur. Bu kuyruklu yıldız Vitali Nevski ve Artyom Novichonok tarafından Rusya, Kislovodsk yakınlarında yeralan International Scientific Optical Network (ISON) teleskoplarında keşfedilmiştir. İsmini de bu teleskoptan almaktadır:

119-1
Vitali Nevski ve Artyom Novichonok ISON kuyruklu yıldızını keşfettikleri International Scientific Optical Network (ISON) teleskoplarının birinde. Credit: http://astronomer.ru/

ISON artık Güneş’e çok yaklaşmaya başladı. Ancak yaklaşıp geçene kadar onu çıplak gözle görmemiz zor. Şu anda dürbün, teleskop veya güçlü fotoğraf makineleriyle görüntüleri elde edilebilir. Aralık ayının sonlarına doğru ise onu çıplak gözle görme şansımız olacak.

Kuyruklu yıldızların gözlemlerinde şöyle bir ikilem vardır. Bir kuyruklu yıldız Güneş’e yaklaştıkça daha parlak gözükür. Ancak parlak olması onun gözleneceği anlamına gelmez. Kuyruklu yıldız Güneş’e çok yakın olduğu zaman onunla beraber hareket eder. Bu nedenle onu Güneş doğmadan hemen önce veya ya da Güneş battıktan hemen sonra gözleyebiliriz. Bu durumda gözlem yaptığımız zaman havanın karanlık olmadığı tan vaktine denk gelir ve gök cisimlerini parlak olsalar dahi ayırd etmemiz zorlaşır.

Peki gelelim ISON kuyruklu yıldızına. Aşağıda ISON kuyruklu yıldızının çekilmiş iki görüntüsünü bulabilirsiniz. Bunlardan ilki Hubble Uzay Teleskobu ile çekilmiş:

ISON Kuyrukluyıldızı. Credit: http://www.flickr.com/photos/gsfc/10346759605/
ISON Kuyrukluyıldızı. Credit: http://www.flickr.com/photos/gsfc/10346759605/

Bir diğerini ise benim de şu an çalışmakta olduğum Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi’nde meslektaşlarım tarafından çekildi:

ISON Kuyrukluyıldızı. Credit: Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi (Cihan Tuğrul TEZCAN, Onur YÖRÜKOĞLU)
ISON Kuyrukluyıldızı. Credit: Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi (Cihan Tuğrul TEZCAN, Onur YÖRÜKOĞLU)

Kuyruklu yıldız Kasım ayının başlarında küçük teleskoplarla gözlenebilecek bir parlaklığa ulaştı. Ancak ISON kuyruklu yıldızını ne zaman görebileceğiz ve ISON kuyruklu yıldızını görmek için nereye bakmalıyız diye merak ettiğinizi biliyorum.

Öncelikle Şunu söylemeliyim. ISON kuyruklu yıldızı şu anda (2013 Kasım ayının başlarında) gökyüzünde. Ama Güneş’e yaklaşmadan önce çok parlak görünmüyor. Bu nedenle çıplak gözle görülmesi çok ama çok zor. Ancak küçük bir teleskop veya dürbün kullanılarak farkedilebilir. Eğer aceleniz varsa, Kasım’ın 15’i ile 22 arası çıplak gözle görülme sınırında. Dolayısıyla bu tarihler arasında Güneş doğmadan hemen önce saat sabah 05:30 gibi soluk bir cisim olarak görülebilecek. Cismi görmek için Güneş’in doğacağı yöne (kabaca Doğu’ya) bakmanız gerekiyor. Ancak şehir ışıklarının olduğu bir yerde yaşıyorsanız çok fazla ışık kirliliği olacağından muhtemelen kuyruklu yıldızı göremeyeceksiniz. Bu nedenle şehir ışıklarından uzak ve ufuk çizgisini görebileceğiniz yüksek bir yere gitmeniz gerekli. Onu bir daha parlak görmek için öncelikle Güneş’e en yakın olacağı 28-29 Kasım tarihlerini beklememiz gerekecek. Bu tarihlerde Kuyruklu yıldız Güneş’e çok yakın olduğundan onunla beraber doğup onunla beraber batacak. Güneş’in yanında görülüp görülmeyeceği biraz şüpheli. Çünkü Güneş’ e en yakın olduğu anda bile Ay’ın ince hilal evresindeki parlaklığının neredeyse onda biri kadar parlak. Bu parlaklıktaki bir cismin gündüz görülme şansı biraz düşük.

Kasım ayından sonra iş biraz şansa kalıyor. Çünkü kuyruklu yıldızlar Güneş’e yaklaştıklarında parçalanabiliyorlar. Eğer bu durum yaşanmazsa ve cisim tek parça halinde kalabilirse onu görebilmemiz için Güneş’den biraz daha uzaklaşmasını beklemek durumundayız.

ISON kuyruklu yıldızı için heyecan verici olay Aralık ayından itibaren Güneş’ten uzaklaşıp yere doğru yaklaşması. 27 Aralık’ta ise yere en yakın konumuna ulaşıyor (64 milyon km, Yer-Güneş uzaklığının yarısından biraz az). Aralık ayının ilk günlerinde Güneş’ten çok fazla uzaklaşmadığından dolayı parlaklığı yüksek. Ancak çok kısa bir süre gözlenebiliyor. Bu nedenle Aralık’ın 10’u ile 20’si arasında gözlemek isterseniz, sabah Güneş doğmadan hazırlığınızı yapın. Hava henüz aydınlanmadan sabah saat 5:00 ile 6:00 arasında Güneş’in doğacağı Doğu ufkuna doğru bakın. Eğer şanslı iseniz soluk bir kuyruklu yıldız göreceksiniz. Kuyruklu yıldızın parlaklığı görme sınırına yakın olduğundan şehir ışıklarından uzak ve ufuk çizgisini rahat görebileceğiniz bir yerde olmalısınız. Burada size tavsiyem bir dürbün veya ufak bir teleskop kullanmanız.

Daha rahat gözlem yapacağınız tarihler ise Aralık ayının ortasından itibaren başlıyor. Aralık’ın 20’sinden sonra Güneş’ten büyük miktarda ayrıldığı için saat 03:00 gibi Kuzey-Doğu ufkundan yükselmeye başlıyor. Gün geçtikçe yükselmeye başladığı bu saat geriye doğru gidiyor. Yere en yakın olduğu 27 Aralık’ta ise saat 22:00 gibi tam kuzey yönünde yükselmeye başlıyor yavaş yavaş doğu ufkuna doğru ilerliyor ve saat gece 01:30 gibi rahat görülebilir bir yüksekliğe ulaşıyor. Bu andan sonra sabaha kadar gözlenebilir. Ancak yere en yakın olduğu bu tarihte bile parlaklığı çok düşük ve gözün görme sınırında. Bu nedenle kuyruklu yıldızı görmek için en azından bir dürbüne ihtiyacınız olabilir. Kuyruklu yıldızın fotoğraflanması için en uygun gün bu gün olabilir.

Bana sorarsanız bu kuyruklu yıldızı çıplak gözle görmek için en iyi zaman yere en yakın olduğu 27 Aralık tarihi değil. Çünkü bu tarihte Güneş’ten uzaklaştığı için daha sönük gözüküyor. En uygun zamanın Aralık’ın 14’ü veya 15’i olduğunu düşünüyorum. Bu tarihlerde sabah 5:00 ile 6:00 arasında tam doğu ufkuna bakılırsa şehir ışıklarının çok olmadığı bir yerde çıplak gözle gözlenebilecektir.

Ocak ayında cisim Güneş’ten oldukça uzaklaşacağından küçük ve orta ölçekli teleskoplarla gözlem yapabilmek için ideal bir pozisyona geliyor. Eğer amatör olarak astrofotoğraf ile uğraşıyorsanız ve fotoğraf makinenizi bağlayabileceğiniz bir teleskobunuz varsa bu fırsatı kaçırmayın. Uzun poz süreli fotoğraflar çekmek de ilginç olabilir.

Evet ISON kuyruklu yıldızı onu çıplak gözle görmek isteyenleri açıkçası biraz hayal kırıklılığına uğratacak. Ancak amatör ve profesyonal astronomlar tarafından halen görüntülenebilir ve incelenebilir değerli bir cisim.

Bu arada tabi sevgili basınımızda yine abartılı haberler dönmeye başladı. Özellikle “ISON Kuyruklu yıldızı Ay parlaklığında görülecek” haberi beni benden alıyor. Hatta bazı üniversite hocalarımında basına böyle demeçler verdiğine şahit oldum. Sanırım onlar da astronomiyi basından takip ediyorlar… Bir zamanlar Mars için de aynı şey söylenmişti. Bir astronom olarak söylüyorum “Ay parlaklığına yaklaşamayacak bile”. Dahası özel bir çaba sarfetmezseniz (dürbün kullanmak, şehirden uzak bir yere gitmek vs.) bu kuyruklu yıldızı gözlemeniz pek olası gözükmüyor.

Daha heyecanlı bir kuyruklu yıldız yazımda görüşmek üzere, sevgiler!

Creative Commons Lisansı
Tolgahan KILIÇOĞLU tarafından yazılan “ISON Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!” Creative Commons Attribution 3.0 Unported Lisansı ile lisanslanmıştır. Paylaşmak istediğiniz taktirde lütfen bu sayfanın adresine atıfta bulununuz.

“ISON Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!” üzerine 5 yorum

  1. Bu ISON yorumlarına klasik kepler fiziği ile yaklaşılınca,bir çok olumsuz bilgilerin havada uçuştuğu görülüyor.Hem ISON öldü deniyor hem de 14-15 aralıkta doğu ufkunda görülecektir deniyor.Bu tenakuzları nasıl anlamalı.Astronomlar daha açık yorum yapmalılar.Kepler fiziği simülasyonu ile eğer ISON ölmeseydi ufkun şurasında olurdu gibi anlatımlar manasızdır.Bence yorumlarınızı yeni sarmal yörüngeler teorisine göre yaparsanız,çok daha ilginç yorumlara erersiniz.Bu yeni teoride alanlar kanunu yok,period kanunu yok,perihelion aphelion yok.Çok ilginç bir zaman kanunu var :r*Vp^2=Sabit.Yani cismin güneşe olan (r) mesafesi ile güneş etrafındaki dolanım hızı(Vp) nin karesinin çarpımı sabittir.Sadece bu yeni kanunu ele alarak,ISON’un güneşi dolanım süresi Z=10364384,71 sene gibi çok uzun bir süreye erişirsiniz ve de ISON’u daha önceki çağlarda neden göremediğimizi kavrayabilirsiniz.Bu arada derhal belirteyim,ISON öldü,güneşe düştü,gömüldü.Öyle bir öldü,bir ölmedi demek olmaz.

    1. Merhaba,

      Öncelikle yorumunuz içi teşekkür ederim. Sanırım yazının girişi gözünüzden kaçmış. ISON kuyrukluyıldızının yok olduğunu, ve aşağıdaki verdiğim tarihlerin bir anlam ifade etmediğini söyledim zaten :) Sadece eski yazım olduğu için silmemiştim belki kullanmak isteyen olur diye. Dolayısıyla öldüğünden şüphemiz yok.

      Bir de kuyrukluyıldızların yörüngesinin belirlenmesinde bir sıkıntı olduğunu düşünmüyorum. Yazımda dikkat ettiyseniz hiç Kepler ifadesi geçmiyor. Ancak Kepler ile hesaplansa bile kuyrukluyıldız aslında tahmin edilen rotasında ilerledi. Ancak çekirdeğinin hangi maddelerden oluştuğunu çok iyi bilemediğimiz için (yumuşak-toprak veya sert-metalik) Güneş’e yaklaşınca dağılıp dağılmayacakları çok zor kestiriliyor. İkinci bir etken ise Güneş’in durağan olmaması. En baştaki videoyu (veya Güneş’e ilişkin benzer filtrelerde çekilmiş herhangi bir videoyu) izlerseniz Güneş’in koronasında ciddi ve dakikalar mertebesinde değişebilen aktivitelerin olduğunu görürsünüz. Bu altivitelerin kuyrukluyıldızlar üzerine nasıl etki edeceğini kestirmek çok zor.

      Sarmal yörüngeler teorisi hakkında verdiğiniz değerli bilgiler için teşekkür ediyorum. İncelemekte fayda var.

  2. Merhaba

    Sarmal yörüngeler teorisini nasıl inceleyeceksiniz? Bu teorinin matematiğini bilen,anlayabilen henüz yok ki!Teori bana ait .Size bir anlatım makalesi gönderebilirim.
    İlgilenirseniz,bir kolaylık olsun diye,sizin bile bulacağınız,yeni matematiğin yolları şöyle:
    Prensip olarak Newton kanunlarından kaynaklanıyor.Alanlar kanunu olamaz diyor.Dolanım hızı sabittir diyor.Matematik ispatı veriyor.
    Enerji sakınım kanunundan gelen bir diferansiyel denklemin çözümünden uzay hareket denklemini çıkarıyor ve r=-4*t^2+4*t*T-4*T^2/6 denklemine erişiliyor.Bu denklem bir elips denklemi değil fakat cardioidal tipte bir sarmal denklemi..Buraya kadar gelindiğinde arkası çorap söküğü gibi kanun anlamında ifadelere varılıyor. Mesela 1AU=149597890 km diye bir sabit olamaz.(r) zamanla değişiyor.1LY=ışıkyılı mesafesi anlamsızdır.Çünkü yıllar hep 365 gün değildir.Tabii eliptik yörüngelerde varlığı kabul edilen aphelion,perihelion (Gök cisminin güneşe bir yaklaşması bir uzaklaşması) yoktur.Bu mevhumlar Kepler fiziğinde vardır.ISON için herkesin periheliondan geçecek demesi,yörüngeyi eliptik kabul etmek anlamındadır.Yok böyle perihelon manası.

  3. bu konverseysin burada bitmemelidir; bildigin asik atismasi tadina varmali; ison olmedi; kaynaginin kutlesinden katkilandikca ; yorungesel degisimi mevcut vakadir.. oldu diyip kestirip atamazsin; gunesin bi kismini kestirip attigi gibi; bilimsel ispatlarina daha cok kafa yorabilirsin; seni anladigim kadariyla cok duz mantik bakabiliyosun olaylara; olay gecmisi taranir; davaranisa varir; fizik kanunlari basit algilarda yanilsamaya giden bi surece donusebilir dostum; daha cok arastir; mesela kardioid ve sesin yayilimi; uzayda olusan onca patlama varken sesi iletilememesi gibi.

  4. İnternette dolanırken gene bu siteye rastladım.Kafam karıştı.Kim ne diyor,kime diyor,karıştırdım.Üstelik yazı zemini karanlık olduğu için kendi yazdığımı bile zor görüyorum.İyisi mi ben ne dediğimi özetleyeyim.Tabii burada bir teoriyi anlatmak zorluğu var.Newton ‘un F*dt=m*dv ifadesini kullanarak,bir cismin enerji değişimini ele alırsak, çekim alanına dik yönde değişim sıfırdır.Tıokı eğik atışlardaki yatay eksen boyunca,hız değişiminin olmayışı, enerji değişiminin sıfır oluşu gibi.Radyal yöndeki değişime (r),radyala dik yöndeki değişime(p) indislerini vererek enerji değişimi demek olan İş=W’nın bileşenlerini yazarsak,
    dWp=d(m*dVp/dt)*r*dc+ d(r*dc)*(m*dVp/dt)=0 yazmış oluruz.Burada dc=yörüngedeki açı diferansiyelidir.
    Eşittir sıfır yazmak ancak dVp*dt=0 demekle mümkün.Bu da entegre edilince Vp=Sabit verir.Buradan gezegenin güneş etrafındaki dolanım hızı “Sabitmiş” buluruz.Yani Kepler’in dediği gibi “alan kanunu r*Vp=Sabit yoktur.Tabii (r) değişkendir.(r=güneş gezegen arası mesafe)
    Devam edersek,enerji sakınımı prensibi icabı 1/2*m*Vt^2+m*a*r+1/2*I*w^2= m*r*dVr/dt=Ct0 yazılır.
    Buradan r’^2+2*a*r+K=2*r*r’’ diferansiyel denklemine erişilir ki çözümü,aradaki bazı verileri kullanarak
    r=-a*t^2+a*t*T-a*T^2/6 olarak gelir.Bu denklem bir sarmaldır.Kartezyende bir paraboldür.Eğik atışlar denkleminin bir parabol olduğunu hatırlamamız yeterlidir.
    Şimdi bu sitenin imkanları size bu sarmalın kardioid tipi kapalı bir sarmal olduğunu göstermeme imkan vermiyor.Bugünlerde (t=4600000000)dür ve bu sarmala ister daire gibi bakınız,ister elips gibi farketmez.Hem öyle 100 000 senedeki değişimler pek mühim değildir..Milyar seneler ele alınmalı.

    Ison kuyruklu yıldızına gelince,dünyadan ne kadar sene önce oluştuğu hesaplanabiliyor.Ne zaman güneşe gömüleceğide hesaplanabiliyor.Ömrü belli..Dünya zamanının t=4600000000 olduğu sırada Ison zamanı güneşe gömülme zamanı olarak çıkıyor.Gömülünce iş bitmiştir.Ison ölmüştür.
    Bütün bu hikayeleri kara zemin üzerinde,resim koyamadan anlatmak epeyi zordur.Biraz da matematik gerektirmektedir.Bence lise fizik matematiği işe yeterlidir.Hep eğik atışları,ilk hızları,menzil meselelerini, varılan tepe noktasını düşününüz.Uzay matematiğinin yeryüzü matematiğinden farkı yok.Tek kanun var.

    Sırası gelmişken söyleyeyim.Period da yok.Ama diferansiyel hesaplarla r*Vp^2=Sabit çıkıyor.Bunu gezegen datalarından tahkik edebilirsiniz.Peryod yerine geçerlidir.Ama peryod değildir.Bu mevzuda ,geçenlerde,Londrada bir konferans verdim.Yakında Kayseride de benzer konferans vereceğim.Konuyu ,yeni teoriyi yaymak istiyor,Kepler ve müridlerinin bizi 400 yıldan beri yanlışa yönlendirdiğini anlatıyorum.Londradaki konferans metni Elsevier yayınlarından satın alınabilir.INSPEC Accession Number:13899583.Adamlar ilmin bile ticaretini yapıyorlar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir