Panstarrs Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!

C/2011 L4 kodu ile bilinen ve bir diğer ismi Panstarrs olan, ancak bir çok kişinin karıştırarak Panstar, Pannstarr, Panstarss vb. şeklinde yazdığı bu güzel ve gizemli kuyrukluyıldızın bu ziyareti, onu ilk ve son görüşümüz olacaktır. Çünkü bu kuyruklu yıldız Halley kuyruklu yıldızı gibi dönemli değildir. Bir daha yeri ziyaret etmesi onbinlerce yıl alabilmektedir. Merak edenler için hemen söyleyelim, bu kuyruklu yıldızın kuyruğunun en uzun halinin 120.000 km olduğu tahmin edilmektedir (ref).

Panstarrs’ın hikayesi çok eskiye dayanmamaktadır. İşte Panstarrs kuyruklu yıldızının keşfedildiği Havãi’nin yemyeşil adalarından Maui’nin bir görüntüsü:

Maui_Landsat_Photo
Maui Adası. Author: NASA.

Panstarrs kuyrukluyıldızının ismi keşfedildiği teleskobun adından gelmektedir. Pan-STARRS (Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System) teleskopları bu adadanın  doğusunda bulunan Haleakalā volkanında bulunmaktadır. Yüksekliği 3.055 metre olan bu volkanın bir ilginç özelliği vardır. Maui adasının %75’i bu volkan sayesinde oluşmuştur!

800px-Haleakalā,_Peak_Shadow
Haleakalā. Credit: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Haleakal%C4%81,_Peak_Shadow.jpg

2011 yılının Haziran ayında Pan-STARRS 1 teleskobu kullanılarak alınan aşağıdaki görüntüde daha önce tanımlanmamış ve hareket eden bir cismin varlığı farkedildi.

Panstarrs Comet. Credit: http://www.ifa.hawaii.edu/info/press-releases/PS1CometJune2011/index.shtml
Panstarrs Comet. Credit: http://www.ifa.hawaii.edu/info/press-releases/PS1CometJune2011/index.shtml

Cismin hareketi incelendindiğinde Güneş’e gittikçe yaklaşmakta olan yeni bir kuyruklu yıldız olduğu keşfedildi. NASA, Jet Propulsion Labaratuvarı’nın verilerine göre bu kuyrukluyıldız hiperbolik bir yörüngeye sahip. Yörüngesinin yarı büyük eksen uzunluğu Yer-Güneş uzaklığının (150 milyon km) 3460 katı (3460 astronomi birimi). Panstarrs’ın uzun seyahatinin en heyecanlı bölümü Güneş’e yaklaştığı an olan 10 Mart 2013 UT03:39 (Türkiye saati ile 05:39) olacak. Bu esnada kuyruklu yıldız Güneş’e kabaca Merkür kadar (50 milyon km) yakın olacak (bazen bu en yakın konumlarda kuyrukluyıldızlar parçalanabilmektedir). Ancak bizi ilgilendiren daha önemli bir tarih var. O da Yer’e en yakın olduğu tarih olan 5 Mart 2013. Bu tarihte kuyrukluyıldız Yer’e neredeyde Güneş’imiz kadar yakın olacak (1.09 astronomi birimi, ref). Kasım ve Aralık aylarında neredeyse Venüs gezegeni kadar olan parlaklığını Ocak ayından itibaren hızla kaybettiğinden dolayı Yer’e ve Güneş’e en yakın olduğu zamanlarda kabaca 2.5 – 3.0 kadirde gözükecek (ref). Bu değerler çıplak gözle görme sınırının üzerinde. Ancak bir dürbün kullanmak olayı daha eğlenceli hale getirebilir.

Gelelim en önemli konuya. “Panstarrs kuyruklu yıldızını nasıl gözleyebilirim?” diye soranlarınız olacaktır. Eğer gözlemi Türkiye’den (Ankara, İstanbul, İzmir vb. tüm iller için) yapacaksanız ve açık konuşmak gerekirse bu kuyruklu yıldızı görmeniz çok zor (görülmeyecek demek bile yanlış olmaz). Eğer kuyrukluyıldız Güneş’e en yakın olduğu 10 Mart tarihinde parçalanmazsa, Güneş’ten biraz uzaklaşması için 4-5 gün beklememiz gerekiyor. Yani, Mart ayının 14, 15, 16 ve 17’sinde Güneş’ten bir miktar uzaklaşmış olacak. Çıplak gözle ve dürbünle gözlem yapmak için sadece bu tarihler uygun (bu tarihlerden sonra da gözlenmeye devam ediyor ancak parlaklığı çok azaldığından dolayı gün geçtikçe gözlemek zorlaşıyor). Panstarrs kuyrukluyıldızını bu tarihlerde görmek için nereye bakmamız gerekiyor diye sorarsanız, anlatayım. Yapmanız gereken Güneş batar batmaz (tam saat isteyenler için bir aralık vereyim: Türkiye saati ile 17:50 ile 18:50 arası) batı yönüne yani Güneş’in battığı tarafa doğru ufkun hemen üzerine bakmanız. Normalde hava karardıkça kuyruklu yıldız kendini belli etmeye başlar. Ancak Panstarrs için bu geçerli olmayacak. Ufka çok yakın olduğu için Güneş battıktan kısa bir süre sonra Panstarrs’da batıyor. Dolayısıyla ciddi anlamda bir “kuyruklu” yıldız gözlemeyi beklemeyin. Eğer şanslı iseniz ufkun hemen üzerinde çok kısa bir süre (kabaca 15 dk) soluk bir ışık olarak görebilirsiniz. Bir dürbün veya küçük bir teleskop kullanmak kuyruklu yıldızı ayırdetmek için gerekli olabilir. Herkese iyi gözlemler diyerek bu konuyu burada bitiriyor ve sizi Alex Cherney tarafından filme alınan Lemmon ve Pannstarrs kuyruklu yıldızlarının Güney yarıküreden çekilen bu muhteşem videosu ile başbaşa bırakıyorum. Tam ekran izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.

Comets Lemmon and PanSTARRS sweeping through the Southern Skies from Alex Cherney on Vimeo.

Creative Commons Lisansı
Tolgahan KILIÇOĞLU tarafından yazılan “Panstarrs Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!” Creative Commons Attribution 3.0 Unported Lisansı ile lisanslanmıştır. Paylaşmak istediğiniz taktirde lütfen bu sayfanın adresine atıfta bulununuz.

“Panstarrs Kuyrukluyıldızı yere yaklaşıyor!” üzerine 5 yorum

    1. Gökcisimlerinin hareketlerinin insanlarda bir değişim yarattığına veya bir değişimin habercisi olacağına ilişkin hiç bir bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Tabi burada söz ettiğim şey, Güneş’in hareketlerinden dolayı gece ve gündüzün oluşumu veya mevsimler nedeniyle sıcaklığın değişmesi değil. Güneş’in hareketinden ileri gelen ve Dünya’nın hava durumunu doğrudan etkileyen olayların insanlar üzerinde etkisi elbette olacaktır.

  1. tolgahan bey merhaba,

    panstarss’ı şanslıysak 14,15,16,17 mart’ta görebileceğimizi yazmışsınız
    (saat 17:50-18:50 arasında, 15 dakikacık…)

    17 mart’ta ankara ün. rasathanesinin halk günü etkinliği varmış… ama saat 19:00’da başlıyormuş…

    bu kuyrukluyıldız için ekstra bir halk etkinliği düzenlenmesi planlanıyor mu?
    ya da görmeyi denemek isteyenler için rasathanenin kapıları açık mı?
    ya da sizler zaten orada olacaksınız, gelirsek sizleri bulabilir miyiz :) ?

    cevaplar için şimdiden teşekkür ederim :)

    1. Merhabalar,

      Evet halk gününde ben de görevliyim. Ancak, şu anda nerede görev yapacağım henüz kesinleşmedi. Dolayısıyla geldiğinizde görevli birisine sorabilirsiniz. Ancak beni bulmanız şart değil. Orada görevli olan herhangi bir arkadaşımızdan bilgi almanız ve gözlemlere katılmanız mümkün. Hepsi sizinle seve seve ilgilenecektir.

      Halk günü konusuna gelince, ne yazık ki bu kuyruklu yıldız için bir halk günü düzenleyemeyeceğiz. Çünkü halk günü düzenlemeye değecek bir gök olayı değil aslına bakarsanız. Elbette ki kuyruklu yıldızlar heyecan verici ve ilgi çekici gök cisimleri ve her zaman onlar için etkinlikler yapılabilir. Ancak bu kuyruklu yıldız neredeyse gözlenmiyor. Tam Güneş’in battığı saatlerde görülmesi mümkün olduğundan hava daha kararmış olmuyor. Böyle bir aydınlıkta bu kuyruklu yıldızı görmek teleskopla bile sıkıntılı olabilir. Hadi diyelim ki gördük, göreceğimiz tek şey arka alana göre biraz daha parlak olan soluk bir nokta. Kuyrukluyıldız fotoğraflarındaki gibi ilgi çekici görüntüleri bu konumda almamız çok zor. Dolayısıyla oraya gelen insanların tepkisi “bunun için mi geldik, bu muydu yani göreceğimiz şey…” şeklinde olabiliyor (sanki kuyruklu yıldızı oraya biz göndermişiz gibi). Dolayısıyla basının verdiği hatalı bilgilere kanıp ciddi anlamda birşey görmeyi beklememek lazım.

      Yine de rasathanemizde 17 Mart’ta gerçekleşecek halk gününde bu saatle civarında meraklı izleyiciler için amatör teleskoplar ile kuyrukluyıldız gösterilmeye çalışılacak (en azından şimdilik öyle bir düşüncemiz var). Ben açıkçası tatmin edici bir görüntü elde edebileceğimize pek ihtimal vermiyorum. Sadece burada insanlara demek istediğim, evet meraklı iseniz gelin, ancak bir beklenti ile gelmeyin. O saatlerde hiç birşey de göremeyebilirsiniz.

      1. Yanıtınız için teşekkür ederim Tolgahan Bey.
        Size ve diğer arkadaşlara iyi çalışmalar diliyorum.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir